Franse archeologen vinden meer dan 500 Romeinse dobbelstenen in Grand

Archeologen hebben in Grand, in het oosten van Frankrijk, meer dan 500 antieke dobbelstenen ontdekt op de locatie van een voormalige Gallo-Romeinse stad, meldt de departementsraad van Vosges.

De voorwerpen dateren vermoedelijk voornamelijk uit de periode rond de tweede eeuw na Christus en vormen volgens onderzoekers de grootste bekende verzameling antieke dobbelstenen die op één vindplaats is ontdekt.

De meeste vondsten liggen rond een klein gebouw waarvan de oorspronkelijke functie nog niet is vastgesteld.

De ongebruikelijk hoge concentratie spelmateriaal heeft archeologen ertoe gebracht verschillende mogelijkheden te overwegen: het gebouw werd mogelijk gebruikt om te spelen, diende als werkplaats voor de productie van dobbelstenen of had een religieuze functie.

Gebouw hield mogelijk verband met spellen

Een hypothese is dat het gebouw een speciale ruimte bood voor spellen die verband hielden met een van de godheden die in het antieke Grand werden vereerd.

De nederzetting was in de Romeinse tijd een belangrijk religieus centrum.

De voornaamste godheid was Apollo Grannus, een god die met genezing werd geassocieerd. Ook Fortuna, de Romeinse godin van geluk en het lot, werd er vereerd.

Het verband tussen spel en religie blijft echter hypothetisch. Archeologen hebben nog niet vastgesteld of de dobbelstenen werden gebruikt voor gokken, rituele doeleinden, productieactiviteiten of een combinatie daarvan.

De concentratie van meer dan 500 exemplaren rond hetzelfde gebouw is daarom belangrijk: deze kan onderzoekers uiteindelijk helpen bepalen welke plaats spellen innamen in het dagelijkse en religieuze leven op de vindplaats.

Romeinen speelden ondanks gokbeperkingen

Dobbelspellen waren wijdverbreid in de Romeinse wereld.

Dobbelen om geld was volgens het Romeinse recht formeel aan beperkingen onderworpen, maar gokken was toegestaan tijdens feesten zoals de Saturnaliën. Ondanks die regels bleven dobbelspellen een populaire vorm van vermaak.

Romeinse dobbelstenen lijken in grote lijnen op hun moderne tegenhangers.

Bij veel exemplaren waren de tegenoverliggende zijden zo ingedeeld dat hun waarden samen zeven vormden, een conventie die ook vandaag nog standaard is bij de meeste zeszijdige dobbelstenen.

De verzameling uit Grand biedt archeologen een ongebruikelijk grote dataset om verschillen in productie, nummering en slijtage te onderzoeken.

Archeologen bestuderen de vondsten nog

De opgraving heeft nog geen definitieve verklaring opgeleverd voor de concentratie van zoveel dobbelstenen op één locatie.

Een werkplaats zou de hoeveelheid verklaren als de voorwerpen daar werden vervaardigd, terwijl een spellocatie herhaald gebruik en verlies zou kunnen verklaren. Gezien de religieuze betekenis van Grand blijft ook een heiligdom of een ritueel gebouw een mogelijkheid.

Verder onderzoek naar de dobbelstenen, hun materialen en hun archeologische context is nodig voordat onderzoekers onderscheid kunnen maken tussen deze scenario's.

Voor de geschiedenis van het gokken biedt de ontdekking een ongebruikelijk omvangrijke verzameling tastbaar bewijs van hoe diep dobbelspellen in het Romeinse leven waren verankerd, zelfs wanneer het inzetten van geld officieel aan beperkingen was onderworpen.